Migrant

‘Als ge nu niet had gezegd dat ge migrant waart, dan waart ge voor mij gewoon Loes geweest’

Ze rekken hier de oe wat langer. Loeoes.

‘Nu moet ik mijn best doen om jou niet zo te zien, om mijn beeld open te houden.’

Ik heb vanochtend gezegd dat ik het spannend vind, deze bijeenkomst. Ik heb voor het samenkomen mijn stem in een envelop gedaan, de envelop in een envelop gedaan, een kopie van mijn paspoort erin geschoven, mijn stempas ondertekend, de envelop dichtgelikt en voor de zekerheid ook nog eens met plakband beplakt. Terwijl ik dat deed, heb ik beseft dat ik hier wel woon, maar niet van hier ben en daarom heb ik aan de groep verteld dat ik me op dit moment de Hollander voel tussen de Vlamingen. Dat ik daar soms onzeker over ben. Dat ik niet wist dat migreren zoveel met me zou doen. Met haar opmerking snap ik weer waarom.

Ik voel vanalles gebeuren in mijn buik, tegelijkertijd ben ik blij dat ze het zegt. Ik ben in een professionele setting. We hebben het over diversiteit. Eigenlijk is wat hier gebeurt heel goed.

Ik voel me aangevallen, herinner mezelf eraan wat werkt in zulke gevallen: probeer je nieuwsgierig op te stellen, Loes.

‘Hoe bedoel je?’ vraag ik dus.

Rond het woord migrant hangt zo’n negativiteit, zo wil ik jou helemaal niet zien.’

Ik moet slikken. Ik heb zelf die negatieve associatie niet, ik zou willen dat die niet bestond in de wereld, maar tegelijkertijd voel ik hem nu ook. ‘Maar ik ben toch een migrant?’

‘Je bedoelt in de letterlijke zin van het woord dat je ergens anders opgegroeid bent? Maar ik kom ook niet van hier.’

Dan switchen we van onderwerp.

Ik heb er de afgelopen week veel over nagedacht. Waarom werd ik er verdrietig van? Wat is dit gevoel? Hoe verwoord ik het? Het woord migrant hoort blijkbaar niet bij mij. Of, wel voor mijzelf, maar niet voor iedereen. Als migrant moet je gevlucht zijn, van ver komen, een andere taal spreken. Zou dat het zijn? Waarom heeft het woord migrant een negatieve bijklank? Wat zegt dit over de wereld waar ik in leef?

Is ze bang dat ik er niet bijhoor als ik zeg dat ik niet zoals de rest ben? Of dat ik denk dat ik beter ben? Of dat ik er zelf niet bij wil horen? Zie ik iets helemaal over het hoofd?
Het is niet zo dat ik het kan verbergen. Vanaf dat ik drie woorden heb gezegd weet iedereen: er is `ne (H)ollander op de Zoom. Ik ben anders opgevoed, met andere boeken, ander onderwijs, andere gewoonten. Lang niet alle Nederlanders die in België wonen zullen dat zo duidelijk ervaren, en alleen al ikzelf ervaarde dat niet altijd zo, maar ik voel dat het iets betekent. Voor mij, op dit moment.
Ik communiceer anders. Het feit dat ik een verblijfsvergunning heb, maakt dat ik veel beter mijn best doe om me aan de regels te houden, bang ben om iets fout te doen. Het maakt dat ik moeite heb mijn belastingformulieren in te vullen, omdat ik de woorden niet snap. Het maakt dat er anders naar me gekeken wordt, dat mensen me openlijk zeggen dat ze verwachten dat ik snel weer uit België vertrek, er niet vanuit gaan dat ik hier de komende jaren zal zijn, het maakt het moeilijker om hier iets op te bouwen. Men legt me vanalles uit over hoe België werkt, soms terecht, soms totaal overbodig.

Juist het doen alsof we allemaal gelijk zijn, doet een beetje pijn.

Ik geloof dat het tegengestelde ook waar is: juist het zien van onze verschillen, kan voor veel vreugde zorgen.

16 gedachten over “Migrant

  1. Ouh Loes, wat pijnlijk. Ik snap waarom het je pijn doet. Wat een idee ook, dat je door dat woord anders naar jou (of eender welk mens dan ook) gaat kijken. En het feit dat men soms zegt dat je hier vast niet lang zal blijven… ugh, wat gemeen ook. Wel mooi de manier waarop je haar bevraagt zonder aanvallend te worden. Ik ontplof dan soms als het die kant uitgaat of ik blijf stil… geen van de twee opties is de goeie :) ik woon in een klein plaatsje waar mensen soms ook klein denken en dat vind ik erg jammer. Ze hebben mij aanvaard (min of meer) omdat ik twee jaar met hen heb samengewerkt, twee jaar joh. Zo lang heeft het geduurd, in een professionele context, om me wat thuis te voelen en als een van hen beschouwd te worden (nou, niet echt, maar toch een beetje, ze vonden het in ieder geval toch jammer toen ik besliste weg te gaan). En ik ben dan een witte Vlaming die maar een dertig kilometer verder gaat wonen :) (of 60, van mijn geboorteplaats af).

  2. Pingback: Waarom ik weiger mijzelf een expat te noemen – Kattebelletjes

  3. Complexe materie vind ik dit. Afkomst, plaats van leven, gewoontes, … en hun impact op relaties ne manier van kijken. Gelijkheid op basis van (ja van wat juist) is een nobel streven maar geen van ons heeft die natuurlijke reflex.

  4. Wat een toepasselijk stukje dit! Vandaag had ik hier een dochter in tranen omdat een klasgenoot het ‘lelijke n – woord’ tegen haar gezegd had. Het ligt heel gevoelig als mensen haar aanvallen omwille van haar zwarte huidskleur. Gelukkig is ze heel mondig en heel graag gezien in de klas. De aanvaller was er niet goed van. Ik weet nochtans dat hij dat niet meent, zijn mama is ook van andere afkomst. Ze heeft nu een klasgesprek aangevraagd bij de leerkracht waarvoor ik echt fier ben op haar. Ik hoop echt dat ze het allemaal kunnen uitpraten en dat ze er veel gaan van leren.

  5. Enkele gedachten die bij me opkwamen:
    1) het lijkt me één van die culturele verschillen, jezelf migrant noemen als Nederlandse, omdat je dat ook bent. Ik denk niet dat Vlamingen in het buitenland dat snel doen, vanwege de beladenheid van het woord, ik gebruik het voor mezelf soms bij wijze van grap, als mijn Vlaams zijn ter sprake komt hier in Wallonië.
    2) Ook Belgen hebben het moeilijk om het belastingsformulier in te vullen.
    3) Een Nederlandse vriendin van me die weliswaar in het Brusselse is opgegroeid, maar wel een Nederlandse man heeft, beweert steevast dat Nederlanders de minst geïntegreerde migranten zijn, althans in het Brusselse : ze blijven hun eigen taal spreken, ze kijken naar hun eigen tv-zenders, hebben hun eigen sportclubs en zelfs hun eigen school. Het is een boutade waar ik altijd moet om glimlachen.
    4) Ik heb mijn hele leven lang op plaatsen en in situaties geleefd, waar ik om één of andere reden er niet helemaal bij hoorde .Leeftijd, familiesituatie, taal, geslacht, herkomst, kledingkeuze, leefstijl, denken, fysieke capaciteiten…. Enkel als kind had ik het daar moeilijk mee. Door jou stukje besef ik dat ik het met de jaren zelf gecultiveerd heb, er van geniet om van op de zijlijn, het grensgebied te kunnen observeren, gelijkenissen en verschillen te ontdekken. Ja het zien van de verschillen heeft vreugde.

    • Dankjewel voor je reactie! Door dit schrijven heb ik dat ook gemerkt, dat ik (of dat nou Nederlands is of iets van een wiskundige of van iemand die nieuws en reclame mijdt, of nog iets anders) het woord migrant letterlijk interpreteer, terwijl daar voor veel mensen inderdaad een bepaald beeld en gevoel bijhoren.
      En dat van dat belastingformulier, xD ik kan het me helemaal voorstellen.

  6. Wat mottig voor je Loes. En herkenbaar. Ik heb het gevoel dat Vlamingen meer belang hechten aan dat verschil tussen expats en migranten dan ze bvb. hier in Ierland doen. Wij waren een jaar expats in Ierland, er effectief terechtgekomen voor het werk en met het plan maar een jaar te blijven. Maar toen we voor de tweede keer erheen verhuisden, was migratie het doel. Zeggen dat we voorgoed naar Ierland vertrokken en dus migranten werden, daarbij kwamen de opgetrokken wenkbrauwen pas bij het woord migranten. Net alsof je dat woord zou moeten mijden, dat het inherent negatief is. Het is oké om het land te verlaten, maar noem jezelf vooral geen immigrant in je nieuwe land 🙄 Geschiedenislessen in Vlamingen vermelden amper hoe vaak Belgen hun land verlieten op zoek naar een beter leven en hoe recent het eigenlijk maar is dat Vlaanderen een voortvarende plaats is (tot minstens WOII was Wallonië de economische motor van het land). Dat gebrek aan historisch perspectief zorgt er volgens mij voor dat migratie zo negatief gezien wordt, het zorgt voor onbegrip en de constante rechtse boodschap “elke immigrant is een profiteur” krijgt veel te weinig tegengewicht.

    In Ierland worden zowat 10% van de Ieren emigranten en komen er in ruil heel veel immigranten bij. Er is een lange, lange geschiedenis van economische migratie door Ieren, dat helpt om minder vooroordelen te hebben tov immigranten. Honderden jaren van armoede, hongersnoden, behandeld worden als derderangs burgers door de Britse kolonisten en als je kan het land verlaten om je geluk elders te beproeven, het laat zijn sporen na. Zodra ze leren lezen, krijgen kinderen verhalen over migratie te lezen, bijna altijd over Ieren die emigreren. Ierland was 50 jaar geleden nog bij de armste van Europa, 35 jaar geleden nog in burgeroorlog. Waarschijnlijk is stigma hier ook een pak minder het omdat de meerderheid van de immigranten hoogopgeleid zijn. In mijn hoofd zijn de Ieren vooral liever omdat zowat elke familie zelf mensen in het buitenland bevat en ze de migranten hier behandelen zoals ze hopen dat hun familieleden behandeld worden. Maar dat ik zo positief denk is minstens deels omdat ik wit ben en mijn accent goed meevalt, privileges die heel veel helpen.

      • Wat mij betreft een blogpost waard! Ik zou willen dat er meer over geschreven werd en ik zou hier zelf ook meer over willen schrijven, maar het voelt ook heel kwetsbaar.

  7. Tsja, weet dat Vlamingen een eigenaardig volkje zijn (enfin, waarschijnlijk niet alleen Vlamingen). Ik ben ook geen ‘echte Tienenaar, want niet hier geboren. Sommigen gaan dan zelfs zo ver om te zeggen dat ik geen mening mag hebben over bepaalde dingen zoals Tiense gewoontes.

    Mijn antwoord is steevast dat ik hier wel belastingen mag betalen en dus evenveel recht heb op een mening als zij.

    Mijn achterburen van Nederlandse afkomst die hier al 15 jaar wonen wordt ook steeds ‘Hollanders’ als er een conflict is met de buren.

    Laat je niet kisten, de meeste mensen zijn niet zo.

    Je bent hier meer dan welkom ;-)

    • Haha, nee, wat mij betreft gaat dit ook niet over Vlamingen, maar is het iets wat die grens gemakkelijk overgaat; het beeld wat men heeft bij het woord migrant is lang niet altijd dat wat het letterlijk betekent.

      Overigens besefte ik door jouw reactie dat ik ondertussen mezelf wel als Hollander bestempel, terwijl ik dat eerst vreselijk irritant vond (ik kom niet uit Holland en heb nooit in Holland gewoond). Daarin ga ik gewoon mee met de woorden hier.

      Dank voor de bemoedigende woorden.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s