Paddenstoelen determineren

‘Dit is volgens mij de eerste keer dat ik paddenstoelen bekijk’

‘Ja, ik geloof ook voor mij. In mijn herinnering zie ik alleen maar vliegenzwammen en aardappelbovisten. Oja, en ik heb als kind een keer een inktzwam omgeschopt, waarna ik me heel erg schaamde.’

Aardappelbovist + kostgangerboleet (?)

De vriend was vorig jaar een determinatiegidsje tegengekomen in de kringloopwinkel, en dus sjouwden we nu met zijn tweeën door het bos, vastbesloten om alles te determineren wat we tegenkwamen.
In theorie zouden we elke paddenstoel even bekijken en een naam geven, in de praktijk stonden we vooral veel stil, wrongen ons in bochten om te weten te komen of er plaatjes of buisjes* onder de hoed zaten – een spiegeltje lag wel klaar maar waren we vergeten, stelletje amateurs -, bladerden verwoed door het gidsje dat bij elke paddenstoel meer uit elkaar begon te vallen, om steeds duizelig te worden als we vanuit onze hurken opstonden.

Wat vooral grappig was: we brachten het eerste uur Niets op naam. We spotten een waarschijnlijk-een-tonderzwam en waarschijnlijk-een-gele-knolamaniet en waarschijnlijk-een-berkenzwam, maar vooral heel veel geen-idee’s en staat-vast-niet-in-het-boekje en is-dit-nou-dezelfde-als-die-van-daarnet-of-is-dit-weer-een-nieuwe.**

Gelukkig kwamen we op gegeven moment een aardappelbovist tegen, waar nog een andere bijstond, die volledig voldeed aan de beschrijving van de kostgangerboleet – parasiteert op de gele aardappelbovist, zeer algemeen. (zie bovenste foto)
Het berkenbosje waar het vorig jaar helemaal vol stond met vliegenzwammen, daar stond nu niets. (Zou dat kunnen komen door de droogte?, noteerde ik in mijn hoofd)
Verder maakte ik maar overal foto’s van, dan zou ik ze later wel op naam brengen, ons gidsje was vast niet specifiek genoeg, en bovendien al een jaar of vijftig oud.

Dat determineren leek me niet zo moeilijk. Afgelopen voorjaar had ik met de bloemen immers iets soortgelijks gedaan: gewoon net zolang in de Elsevier gids bladeren tot je de bloem of het gras hebt gevonden. Stond er vrijwel altijd in.

Optimistisch surfde ik dan ook door het internet en begon een mindmap. Ik had namelijk uit de site van Natuurpunt opgemaakt dat er slechts een aantal families waren, en dat die allemaal duidelijke kenmerken hadden en ik had dus het idee opgevat dat ik mooi alle paddenstoelen in hokjes kon stoppen. Alleen, toen ik dat overzicht had doorgenomen, was er nog geen enkele familie waar de aardappelbovist in geplaatst kon worden. Dus zocht ik naar een site waar die wel in voorkwam. (familie van de stuifzwammen)

Wat er vooral gebeurde toen ik mijn mindmap maakte: ik werd onzeker over of het wel klopte. En dat bleek terecht. Wat je hier ziet is een mindmap van verschillende Geslachten van de steeltjeszwammen. Leuk om te maken, nauwelijks nuttig, totaal niet volledig. Je zou kunnen zeggen schattig, maar daar blijft het bij.

Deze mindmap is niet aan te raden als je paddenstoelen wilt determineren

Er zijn heel veel families. Er zijn nog meer geslachten. Er zijn gigantisch veel soorten (in Nederland komen er zo’n 5000 voor, in België zo’n 4000, volgens de databanken).

Gegrepen door deze nieuwe wereld was ik wel. Nooit eerder enig oog gehad voor het rijk van de schimmels – ik houd niet eens heel erg van champignons – en dan blijkt ineens dat ze overal zijn. Niet alleen het bos, maar ook bij de moestuin en langs het fietspad, ik werd zelfs helemaal lyrisch van de zwammetjes langs het voetbalveld en moest enthousiast even afstappen en kijken naar de russula’s die daar stonden (zouden best geen russula’s kunnen zijn, maar de hoed was kleurig en de steel wit).

Afijn, ik toog naar de bibliotheek voor een paddenstoelengids en niet helemaal toevallig stond daar ook Paddenstoelengeluk van Rob Chrispijn me toe te lachen (in de link een fijne review). Dat was een schot in de roos. Fijn leesbaar en ook nog leerzaam.
Zo weet ik nu dat het zou kunnen dat de vliegenzwammen inderdaad niet opkwamen door de droogte, of dat het aan iets anders ligt, want de zwamvlok komt slechts tot vrucht (de paddenstoel) als de omstandigheden gunstig zijn, en daar kunnen soms vele jaren tussen zitten. Ook weet ik nu dat het plukken van paddenstoelen niet heel veel kwaad kan voor de verdere aanmaak van paddenstoelen, maar het lopen ernaartoe wel, omdat je daarmee de schimmel onder de grond verstoort. En ik wijzigde mijn idee over giftigheid, er zijn helemaal niet veel giftige paddenstoelen, maar beter neem je toch het zekere voor het onzekere neemt, want de gevolgen bij een verwarring zijn niet mis. (en bovendien: zo lekker zijn de meeste niet, en de natuur heeft ze harder nodig dan wij)

Maar wat ik vooral meeneem: wat een wereld daar onder de grond. Wat fantastisch. Zoals Chrispijn zelf schrijft:

Vroeger las ik veel science fiction, maar hoe buitenissig die verhalen vaak waren, toch ben ik nooit iets tegengekomen dat ook maar in de buurt kwam van een ragfijn netwerk dat de aarde omspant en constant gegevens uitwisselt.

Ik heb afgelopen week weer met nieuw ontzag rondgebanjerd.

*Toen dachten we nog dat alle paddenstoelen ofwel plaatjes ofwel buisjes hadden. Nu weten we dat er meer opties zijn, ze kunnen bijvoorbeeld ook stekels hebben.
**Ik weet dat ObsIdentify ons vast had kunnen helpen, maar het wandelt nou eenmaal prettiger als je telefoon thuisblijft.

9 gedachten over “Paddenstoelen determineren

  1. Nochtans kan je telefoon – gesteld dat er een camera in zit – perfect het spiegeltje vervangen dat op de tafel thuis is blijven liggen. In selfiestand kan je de onderkant van de hoed ook op het scherm zien, zelfs fotograferen om er thuis mee verder te doen. Zulke beelden leveren vaak heerlijk materiaal om aan de tekentafel mee aan de slag te gaan! 😉

    Overigens kan je met wat oefening best wel families en (vele) soorten thuis brengen op zo’n tocht, maar zijn er ook soorten die je maar met zekerheid kan determineren als de sporen onder de (elektronen)microscoop liggen. Maar dat gaat voor de meesten onder ons wel een beetje te ver.

    Vooral genieten van de talloze vormen en kleuren. En ook bedenken dat de herfst dan wel de hoogmis van het paddenstoelenrijk is, maar dat je er het hele jaar door kan vinden. Er zijn zelfs soorten die enkel in het voorjaar voorkomen:

    https://www.natuurfotografie.nl/voorjaar-paddenstoelen-zoeken/http://www.soortenbank.nl/soorten.php?soortengroep=paddenstoelen&menuentry=inleiding&id=4&tab=fotohttps://www.natuurpunt.be/nieuws/uitkijken-naar-voorjaarspaddenstoelen-20130423https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=22685https://www.naturetoday.com/intl/nl/nature-reports/message/?msg=22685

  2. Wat leuk dat je het boek van Rob Chrispijn hebt gelezen. 🍄
    Hij is iemand die veel van schimmels weet en hij heeft heel veel Nederlandstalige liedteksten geschreven.
    Loes, je maakt me (opnieuw) enthousiast over schimmels, die een zeer belangrijke rol spelen in de natuur én erg mooi kunnen zijn. 🍁🕷️🍂
    Ik ga er zo meteen weer naar pp zoek, rondom ons huis.

  3. Ik heb ook foto’s gemaakt en dan thuis met Obsidentify aan de slag… maar de waarschijnlijkheid kwam nooit boven de 70 uit en lag er heel vaak fel onder. En ik baalde dat de prachtige paddenstoelen die ik vorig jaar ben tegen gekomen er helemaal niet stonden. Haha – zo ben ik dus nooit tevreden. Maar ontzag, dat wel. Want jeetje, wat is er eigenlijk veel te zien. En te horen (een specht die meters boven je hoofd verwoed zit te tikken, bijvoorbeeld.)

    • Ja precies! Ben ergens toch opgelucht om te horen dat het ‘normaal’ is dat het vrij moeilijk is, paddenstoelen determineren. En zo’n specht, ik heb daar ook al eens verwonderd bij stilgestaan.

  4. Vanmiddag toevallig ook paddenstoelen gezocht met de kleinkinderen. Veel zwammen gezien, maar ze waren vooral teleurgesteld dat we geen “rood met witte stippen” konden vinden…😉

  5. Haha, ik ben gelukkig niet de enige… Dat determineren, dat heb ik in mijn laatste paddenstoelenblog maar opgegeven. Alleen de plaatjes, en zoek het verder zelf maar uit, ik zit er toch steeds naast… 🤣
    En gewoon lekker blijven kijken, heerlijk.
    Wel leuk dat er zoveel te weten valt hè…😃

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s